ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ರಹಸ್ಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಫೋನ್ - ಏನಿದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ?

•   Mon, Nov 02 2026 12:01:02 PM



• ನವದೆಹಲಿ, ನ.02 (DaijiworldNews/TA): ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ಹಲವರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ದೇಶದ ಭದ್ರತೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಗೌಪ್ಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ 'RAX' ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಗೌಪ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಏನಿದು RAX? ಇದರ ವಿಶೇಷತೆಗಳೇನು? ಯಾರು ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು?, ಇಲ್ಲಿದೆ ಮಾಹಿತಿ.

  

  ಏನಿದು RAX ಫೋನ್? : RAX ಎಂದರೆ 'Restricted Access Exchange'. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಿ-ಡಾಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ C-DOT 'Rural Automatic Exchange' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತ್ತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂವಹನದ ಭದ್ರತೆಯ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ RAX ಹೆಸರು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

  ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ? : ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆಗಳು, ಸಂದೇಶಗಳು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಗೌಪ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು.

  ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:
  - ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ಸಂವಹನ: ಕರೆ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
  - ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶ: ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ.
  - ಸುರಕ್ಷಿತ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್: ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಹನ ಜಾಲದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
  - ಸೀಮಿತ ಬಳಕೆ: ಅನಗತ್ಯ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
  - ಗುರುತಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗುರುತನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳು.

  ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಾಲವೇ? : ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮಹತ್ವದ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

  ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ RAX ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಖರ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವಿನ್ಯಾಸ, ಉಪಗ್ರಹ ಸಂಪರ್ಕ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿಯೇ ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

  ಫೋನ್‌ನ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು? : RAX ಹೆಸರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಖರ ಸಾಧನ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಿಗುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

  ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕುರಿತ ವರದಿಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಸುಮಾರು 5,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬಳಕೆದಾರರ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆ, ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಹಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ದೃಢೀಕರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

  ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ RAX ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಗೌಪ್ಯ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.

  ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ, ಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಗೂಢಚರ್ಯೆ ದೇಶಗಳ ಭದ್ರತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲವು.