ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗದ ದುರ್ಗಾ ಮೂರ್ತಿ - ಬದಲಾಗದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದೊಂದು ರೋಚಕ ಕಥೆ!

•   Mon, Oct 19 2026 06:05:52 PM



• ವಾರಾಣಸಿ, ಅ.19 (DaijiworldNews/TA) : ನವರಾತ್ರಿಯ ಬಳಿಕ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಆದರೆ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾರಾಣಸಿಯ ಮದನ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ‘ಪುರಾಣ ದುರ್ಗಾ ಬಾರಿ’ಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 250 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.

  

  ಬೆಂಗಾಲಿ ತೋಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು, ಹುಲ್ಲು, ಬಿದಿರು ಸೇರಿದಂತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. 1767ರಲ್ಲಿ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ (ಮುಖರ್ಜಿ) ಕುಟುಂಬವು ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯ.

  ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಕದಲಲಿಲ್ಲವಂತೆ ಮೂರ್ತಿ! : ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ವಿಸರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕದಲಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯು ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ತಾನು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ.

  ಈ ಘಟನೆಯ ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬದವರು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸದೆ, ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ನಂತರವೂ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸರಸ್ವತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಂಗಾಲಿ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

  11ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಗ್ರಹವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ : ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಗ್ರಹ. ದಶಾವತಾರದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ವಿಗ್ರಹವು 11ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಪಾಲ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇವಾಲಯವು ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

  ಭೂಮಿಯಡಿ ಪತ್ತೆಯಾದ 22 ಶಿವಲಿಂಗಗಳು : ‘ಪುರಾಣ ದುರ್ಗಾ ಬಾರಿ’ಯಲ್ಲಿ 22 ಶಿವಲಿಂಗಗಳಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಕುಟುಂಬವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಅಡಿಯಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಈ ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

  ಬಣ್ಣ ಬದಲಾದರೂ ಮೂರ್ತಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ! : ಈ ದೇವಾಲಯದ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಮೂರ್ತಿಯ ಮೂಲ ರಚನೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದು. ಮಣ್ಣು, ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಮೂರ್ತಿಯ ಮೂಲ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ.

  ಕುಟುಂಬದವರಿಗೂ ಮೂರ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ! : ಮುಖರ್ಜಿ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂಜೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಚಕರು ಮಾತ್ರ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

  ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಬಳಿಕ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ವಾರಾಣಸಿಯ ‘ಪುರಾಣ ದುರ್ಗಾ ಬಾರಿ’ಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯ, ಶತಮಾನಗಳ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುತೂಹಲದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.