ಮೈಸೂರು ದಸರಾಕ್ಕೆ ಕೊಪ್ಪಳದ ನಂಟು - ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯ ಹಿಂದಿದೆ ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸ!

•   Mon, Oct 19 2026 05:16:43 PM



• ಕೊಪ್ಪಳ, ಅ.19 (DaijiworldNews/TA) : ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮ ಮನೆಮಾಡಿದ್ದು, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ತನ್ನ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಂಟಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಭಾಗದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿ.

  

  ಈ ಬಾರಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಕೊಪ್ಪಳದ ಗವಿಮಠದ ಶ್ರೀಗಳು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿರುವುದು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಂಟಿನ ಕುರಿತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹೇಮಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

  ದೇವಗಿರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯ ಪಯಣ : ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂಬಾರಿಯ ಮೂಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ದೇವಗಿರಿಯಲ್ಲಿದೆ. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇವಗಿರಿ ಪತನಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಈ ಅಂಬಾರಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಮ್ಮಡಿ ಸಿಂಗನಾಯಕರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಕಂಪಿಲರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಹೇಮಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.

  ಹಕ್ಕ-ಬುಕ್ಕರಿಂದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ : 1327ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ದಾಳಿಯ ಬಳಿಕ ಕಂಪಿಲ ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಂಪಿಲರಾಯನ ಮಗ ಗಂಡುಗಲಿ ಕುಮಾರರಾಮನು ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಾವಂದಿರಾದ ಹಕ್ಕ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಕ್ಕ-ಬುಕ್ಕರು 1336ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆನೆಗೊಂದಿಯಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾನವಮಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬವು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

  ಶ್ರೀರಂಗನಾಯಕರ ಮೂಲಕ ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರಿಗೆ ಅಂಬಾರಿ : ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನದ ಬಳಿಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಹೇಮಗುಡ್ಡದ ದಸರಾ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಕನಕಗಿರಿಯ ಗುಜ್ಜಲ ವಂಶಸ್ಥರು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಪೆನಗೊಂಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಶ್ರೀರಂಗನಾಯಕರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡು, ಬಳಿಕ ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು ಎಂಬುದು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆ. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ರಾಜವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವವನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೇಮಗುಡ್ಡಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಭಾಗದ ಜನರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

  ಹೇಮಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅದ್ಧೂರಿ ದಸರಾ : ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹೇಮಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌ನ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ ಎಚ್.ಆರ್. ಶ್ರೀನಾಥ್ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಶೇಷಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಗತವೈಭವದ ಕುರಿತು ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.

  ಕೊಪ್ಪಳದ ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಹತ್ವ : ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಗವಿಮಠದ ಶ್ರೀಗಳು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿರುವುದು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಂಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.

  ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಶಿವರಾಜ್ ತಂಗಡಗಿ ಅವರು ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಕೊಪ್ಪಳದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ವೈಭವದ ಹಿಂದೆ ಕೊಪ್ಪಳದ ಹೇಮಗುಡ್ಡದಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆಗಳ ಕಥೆಯೂ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಭಾಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ.