ಸರ್ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಆನೆ - ಇಂದು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ವೈಭವದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ರೂಪಾ!

•   Mon, Oct 05 2026 04:18:16 PM



• ಮೈಸೂರು, ಅ.05 (DaijiworldNews/TA): ಅದೃಷ್ಟ ಯಾವಾಗ, ಯಾರ ಬದುಕನ್ನು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಅನ್ನೋದು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಸರತ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆನೆ ಇಂದು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಗಜಪಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಇದು ರೂಪಾ ಆನೆಯ ಬದುಕಿನ ಕಥೆ.

  

  ಕತ್ತಲು, ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ನೋವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ರೂಪಾಳ ಬದುಕು ಇಂದು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ವೈಭವದ ನಡುವೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಗಜಪಡೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆನೆಗೂ ಒಂದೊಂದು ಕಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಆನೆಗಳು ಕಾಡಿನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಗಜಪಡೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆರೈಕೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ರೂಪಾಳ ಪಯಣ ಮಾತ್ರ ಸರ್ಕಸ್‌ನಿಂದ ದಸರಾ ಗಜಪಡೆಯವರೆಗೆ ಸಾಗಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಕಥೆ.

  ಸರ್ಕಸ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೂಪಾ : ರೂಪಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಆನೆಗಳು ಕೇರಳ ಮೂಲದ ಜೆಮಿನಿ ಸರ್ಕಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು. 2015ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಫನ್‌ಫೋರ್ಟ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣದ ಬಳಿಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡಹರವೆ ಆನೆ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಆ ಕಾಲದ ವರದಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಚಂಚಲ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆಯ ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಉಳಿದ ಆನೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕ್ರಮವೂ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಸ್‌ ಜೀವನದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ರೂಪಾಳಿಗೆ ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬದುಕು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಘಟನೆಗಳ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆನೆಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ತರಬೇತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಾವಟಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಧನಗಳ ಭಯದಿಂದ ಅಸಹಜ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ವಿವರಗಳೂ ಆ ಕಾಲದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಇವು ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ರೂಪಾಳ ಬದುಕಿನ ಆ ಕತ್ತಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆರೈಕೆಯ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಆಕೆಗೆ ಹೊಸ ವಾತಾವರಣ ದೊರೆಯಿತು.

  ದೊಡ್ಡಹರವೆ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ಬದುಕು : ದೊಡ್ಡಹರವೆ ಆನೆ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಬಂದ ರೂಪಾ ಕ್ರಮೇಣ ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಳು. ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಗುಣ, ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ವರ್ತನೆ ಆಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. 2026ರ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ರೂಪಾಗೆ ಈಗ 50 ವರ್ಷ. ಸುಮಾರು 3,500 ಕೆಜಿ ತೂಕ ಹೊಂದಿರುವ ಆಕೆ ದೊಡ್ಡಹರವೆ ಶಿಬಿರದ ಆನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ವರ್ಷವೂ ದಸರಾ ಗಜಪಡೆಯ ಕುಮ್ಕಿ ಆನೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ರೂಪಾಳ ಮಾವುತ ಮಂಜುನಾಥ್ ಹಾಗೂ ಕಾವಾಡಿ ಮಂಜು ಅವರ ಶ್ರಮವೂ ಆಕೆಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆನೆಯೇ ಇಂದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ದಸರಾ ಗಜಪಡೆಯ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಆಕೆಯ ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವಾಗಿದೆ.

  750 ಕೆಜಿ ಅಂಬಾರಿ ಹೊತ್ತ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರೂಪಾ : ರೂಪಾಳ ದಸರಾ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಾಯವೂ ಇದೆ. 2025ರ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ 750 ಕೆಜಿ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿ ಹೊತ್ತ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರೂಪಾ ಕುಮ್ಕಿಯಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದಳು. ಅಂಬಾರಿ ಆನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾಪಾಡುವ ಕುಮ್ಕಿ ಆನೆಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರೂಪಾ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಳು. 2025ರ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ ಅಂತಿಮ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರೂಪಾ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಇದ್ದರು.

  ಮೈಸೂರು ದಸರಾ 2026ರ ಅಧಿಕೃತ ಗಜಪಡೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ರೂಪಾಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕುಮ್ಕಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜನಸಂದಣಿ ನಡುವೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಆಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ದಸರಾ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವರ್ಷ ರೂಪಾಗೆ ಕುಮ್ಕಿಯಾಗಿ ಎರಡನೇ ದಸರಾ.

  ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಾಗಿ ಕಸರತ್ತು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಳು ಎಂದು ಆಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದೇ ರೂಪಾ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಗಜಪಡೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ರೂಪಾಳ ಕಥೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆನೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಕಷ್ಟದ ಬದುಕಿನಿಂದ ಆರೈಕೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅವಕಾಶದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಂದು ಬದುಕು ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕಥೆಯೂ ಹೌದು. ಸರ್ಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಾಗಿ ಹೆದರಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ರೂಪಾ ಇಂದು ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ  ವೈಭವಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.