ವಾಸುಕಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ? - ‘ಕುಕ್ಕೆ’ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರೋಚಕ ಕಥೆ!

•   Mon, Aug 17 2026 03:20:09 PM



• ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಆ. 17 (DaijiworldNews/TA): ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಯ ತೀರ ಹಾಗೂ ಕುಮಾರ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಗಾರಾಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಾಗದೋಷ, ಸರ್ಪದೋಷ ಹಾಗೂ ಕಾಲಸರ್ಪದೋಷ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಶುರಾಮರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಪ್ತ ಮುಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಪರಾಜ ವಾಸುಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆ ಕೇವಲ ನಾಗಾರಾಧನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳ ಹಲವು ಪದರಗಳಿವೆ.

  

  ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನವಾದ ಗರುಡನಿಗೆ ಹೆದರಿದ ಸರ್ಪರಾಜ ವಾಸುಕಿಯು ಕುಕ್ಕೆಯ ಸಮೀಪದ ಬಿಲದ್ವಾರ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಕಶ್ಯಪ ಮುನಿಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಂದ ಶಿವನು ವಾಸುಕಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡಿದ್ದು, ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ವಾಸುಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸುವನೆಂದು ವರ ನೀಡಿದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ತಾರಕಾಸುರ ಮತ್ತು ಶೂರಪದ್ಮಾಸುರರ ಸಂಹಾರದ ಬಳಿಕ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ವಾಸುಕಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿ ಆತನೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದನೆಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಾಸುಕಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪೂಜೆಯು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿದೆ.

  ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ಗರುಡ ಸ್ತಂಭ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವಾಸುಕಿಯ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ವಿಷಾನಲದಿಂದ ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಮಂತ್ರಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಸ್ತಂಭಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

  ‘ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದರ ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಈ ಭಾಗದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಹಾವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ‘ಕುಕ್ಕೆ’ ಅಂದರೆ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಂದು ಬಿಟ್ಟರು ಎಂಬ ಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ‘ಕುಕ್ಕೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

  ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆದಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹುತ್ತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಹುತ್ತದ ಮಣ್ಣನ್ನು ‘ಮೃತ್ತಿಕಾ ಪ್ರಸಾದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಚರ್ಮರೋಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

  ಪುರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮಲೇರು, ಕೊರಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಡುಜನಾಂಗಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಗಿರಿದೇವತೆಯನ್ನು ಸರ್ಪ-ಯೋಧನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹುತ್ತಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಈ ಭಾಗದ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿವೆ.

  ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಅವರು ‘ಭಜೇ ಕುಕ್ಕೆಲಿಂಗಂ’ ಎಂಬ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೂ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಮಠ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಪರಶುರಾಮರು ತಮ್ಮ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪುತ್ರ ಸಾಂಬನು ಕುಷ್ಠರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನೆಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ, ಸರ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ, ನಾಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ವಿವಾಹ ವಿಳಂಬ, ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅಡೆತಡೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಜರ ಶಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರು ಈ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

  ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಭವದ ವಿಚಾರವಾದರೂ, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಪುರಾಣ, ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ನಾಗಾರಾಧನೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಾಸುಕಿ-ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಆರಾಧನೆ, ಗರುಡ ಸ್ತಂಭ, ಆದಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಮೃತ್ತಿಕಾ ಪ್ರಸಾದ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಗಾರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಇಂದಿಗೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.